- "Einmal ist keinmal" was de titel van mijn laatste weblog in Zuid-Amerika ruim anderhalf jaar geleden. Dit Duitse gezegde vormt het uitgangspunt van Milan Kundera´s roman De ondraaglijke lichtheid van het bestaan. De schrijver legt in dit boek uit dat iets wat maar één keer gebeurt, net zo goed niet hoeft plaats te vinden. Er bestaat in dat geval immers geen vergelijkingsmiddel om vast te stellen of het gebeurde goed of slecht was. De consequenties van een beslissing kunnen nooit worden getoetst. Elk besluit en iedere gebeurtenis is daardoor nutteloos. En Kundera gaat verder. Als we maar één keer mogen leven, hoeven we dus eigenlijk helemaal niet te leven. Het leven w…

- Wat kan er "thuis" toch een hoop gebeuren als je even op vakantie bent. Woensdag. Mijn laatste vakantiedag in Tofo. Ik ben nog niet koud uit het warme water van de Indische oceaan, of ik lees op internet dat er een politieke aardverschuiving plaatsvindt in het land dat ik voor drie weken achter me heb gelaten. Terwijl ik voor de kust van Mozambique zij aan zij zwom met een vijf meter lange walvishaai (een kleintje volgens onze gidsen), splitste in Zuid-Afrika het ANC zich op. Eindelijk! Een zegen voor de democratie. Misschien wel de heugelijkste dag voor het land sinds 1994, toen de eerste democratische verkiezingen plaats hadden. Ik jubelde werkelijk achter mijn computer i…

- Ik sta onder arrest. Binnen 48 uur moet ik voor de rechter verschijnen. De politieagent zegt het streng. Ik kijk naar de grond en zie zijn zwarte schoenen glimmen. Een stopsignaal van de politie negeren is een serieuze overtreding in Lesotho, gaat hij nog strenger verder. "Maar vier meter verderop stoppen is toch niet negeren," probeer ik. Daar denkt oom agent anders over. "Kan ik dan niet alvast vandaag voor de rechter komen, dan hebben we dat tenminste maar weer gehad en kunnen ik en mijn vader door," zeg ik half lachend - ik ben nu eenmaal heilig de mening toegdaan dat je politiemensen in zuidelijk Afrika niet al te serieus moet nemen. Dat doen ze zelf wel. Hij…

- Een tijdje geleden ben ik vreemdgegaan... En als je vreemdgaat, kunnen er, heel zwartwit gezien, twee dingen gebeuren. Je kunt je na je slippertje, uit schuldgevoel, afkeren van je geliefde. Of je zet alle zeilen bij om je fout goed te maken. Je gaat dan dus juist extra in haar op. Zij zal zich verbazen over hoe attent je bent de laatste tijd, en hoe lief. Over hoe je je uitslooft in bed. In het eerste geval zullen nog vele slippertjes volgen. Het onstane gebrek aan liefde binnen de relatie moet worden gecompenseerd. Vroeg of laat zal dit leiden tot het einde van het samenzijn. De vreemdganger zal vervolgens meestal uit alle macht proberen zijn vroegere affaires uit te bouwen tot nie…

- Ik zag hen niet aankomen. Ze naderden mij van achteren. Ik liep in het ochtendzonnetje tussen de grauwe wolkenkrabbers in het centrum van Johannesburg. Zonnebril op. Mp3-speler aan. Op weg naar mijn werk. Pas half wakker. Te dromen. Kwart over negen. Opeens liepen ze naast me. Ze zeiden iets. Wat precies verstond ik niet, door de muziek. Ze hielden mij staande. Oordopjes uit. Ze blaften mij iets toe in onverstaanbaar Engels. Enigzins geïrriteerd vroeg ik wat zij toch wilden. 'Your cell phone,' hoorde ik bij hun derde poging opeens wel duidelijk. 'We hebben een pistool en schieten je neer als je hem nu niet geeft.' Ook dat klonk nu plotseling heel helder. Eerlijk g…

- David Chuma zit in het zonnetje op de binnenplaats van het Andies Meyer bejaardentehuis in Soweto. De rode bakstenen buitenmuren die hem omringen zijn al even sober als de inrichting van het gebouw binnen. Kaal, geen opsmuk. Chuma zit op een plastic stoel. Zijn paarswitte, gebreide trui steekt prachtig af tegen zijn diepszwarte huidskleur. Hij is nagenoeg doof. Als hij lacht, is nog slechts één tand te zien. “Wordt Mandela dit jaar ook negentig,” vraagt hij met kinderlijk enthousiasme. Dat wist hij niet. De trots druipt van zijn gezicht . “Ik heb hem nooit ontmoet, maar Mandela is mijn vriend.” Die ‘vriend’ zag een maand eerder dan Chuma het le…

- Nieuws is vluchtig. Vooral binnen de krantenwereld. Het is altijd mijn grootste probleem geweest met de dagbladjournalistiek. Het is echter niet iets wat je kunt veranderen. Tijdschriften en weekendbijlagen moeten zorgen voor de diepgang. Hard nieuws is oppervlakkig en vluchtig in zichzelf. Nieuws gaat rap, wordt snel oud en laat zich niet plannen. Als krant moet je bij de actualiteit blijven. Dat is in Nederland al het geval. Maar daar gebeurt relatief weinig. Nieuwswaardige gebeurtenissen worden daardoor breder uitgemeten en diepgaander geanalyseerd. In Zuid-Afrika, waar elke dag een overvloed is aan potentiële voorpaginakoppen, is dit veel lastiger. De verhalen volgen elkaar in ra…

- ‘Hoe ga jij eigenlijk naar je werk?’ De Zuid-Afrikaanse Kirsten kijkt me vragend aan. Ze neemt een slok van haar Wodka Lime. We zitten in een overwegend blanke kroeg in de wijk Melville. Onze auto’s staan geparkeerd voor de deur. ‘Met de taxibus,’antwoord ik. ‘Je bedoelt een Afrikaanse taxi?’ Haar grijsblauwe pupillen groeien. Ongeloof lees ik er in. ‘Ja, gewoon, met z’n vijftienen in zo’n Toyota minibusje,’ grap ik nonchalant. Even lijkt ze niet te weten hoe ze moet reageren. Dan verschijnt er rond haar mond een vrolijke glimlach. ‘You’re brave,’ zegt ze plechtig. ‘You are a really brave man.…

- De Zuid-Afrikaanse Heidi Holland ontmoette Robert Mugabe voor het eerst in 1975, bij haar thuis in Salisbury - nu Harare, de hoofdstad van Zimbabwe. Ze kookte voor hem op verzoek van een vriend, die de toenmalige vrijheidsstrijder het land hielp ontvluchten. Mugabe was net vrijgelaten na elf jaar gevangenschap, maar liep elk moment het risico opnieuw te worden opgepakt. Hij was op weg naar Mozambique, om vanuit daar de guerrillastrijd tegen het racistische apartheidsregime van Ian Smith in zijn vaderland te hervatten. Mugabe zou uitgroeien tot een wereldwijd gevierde verzetsheld en een voorbeeld voor zwart leiderschap in Afrika. Ruim dertig jaar later ontmoette Holland haar voormalig…

- Had ik de laatste vier weken van mei een dagboek bijgehouden, dan was het een schizofreen verslag geworden. Drie weken Zuidelijk Afrika; Drie weken xenofobisch geweld; Drie weken chaos; Drie weken hoog oplopende emoties; Maar ook drie weken elke keer afwisseling; Drie weken steeds ergens anders; Drie weken een wereld van verschil; Drie weken: opwinding, rust en teleurstelling. Week 20, Diepsloot: Opwinding Ik heb een raar gevoel in mijn buik als ik in het donker het politiebusje uitstap. Ik probeer dit niet te laten merken. Ik heb immers zelf gevraagd of ik mee mocht deze nacht. Dus niet gaan zeiken nou! Ik krijg een wit kogelvrij vest aangereikt door mijn collega Alex. Te…

- Peter Khumalo (33) staat in Archie Jonas street in de sloppenwijk Ramaphosa, Johannesburg. De geur van urine hangt in de lucht. Zelf stinkt Khumalo naar alcohol. Rond hem, aan weerzijden van de weg, steken stukken zwartgeblakerde, aluminium golfplaat als verzakte grafstenen schots en scheef uit de grond. Ze zijn het enige wat over is van de krotten die hier een week eerder zijn platgebrand, omdat er buitenlanders woonden. Ramaphosa is de wijk die het zwaarst werd getroffen door het xenofobisch geweld. Enkele maanden geleden stak de buitenlanderhaat voor het eerst grootschalig de kop op in hoofdstad Pretoria. Drie weken terug laaide zij in volle hevigheid op in Johannesburg, de grootste…