- Vrijdagavond 8 uur. Tien minuten doet de nieuwslezeres erover om mede te delen dat de regering ontbonden is en er enkele nieuwe legerofficieren aangesteld zijn. Het duurt zo lang omdat ze er heel officieel allerlei wetsartikelen bijhaalt die de beslissingen van de president ondersteunen. Als het officiële communiqué voorgelezen is, gaat het journaal over naar de orde van de dag. De president had een VN-medewerker ontvangen om over de situatie in Ivoorkust te babbelen, de minister van mijnen op bezoek in een zink-mijn, een conferentie over agrarische bestrijdingsmiddelen, en dat soort voorgeprogrammeerd nieuws. Geen woord over de diepe crisis waarin het land verzeild is. Geen woord over…

- Vanmiddag om kwart over één, we zitten te eten, als onze babysitter opgewonden binnen komt. “Op straat zeggen ze dat Gbagbo opgepakt is!” De stroom is uitgevallen, dus mijn vrouw sluit de modum aan op het zonne-systeem, en inderdaad wordt bevestigd dat Gbagbo gearresteerd is. Zelfs de wasvrouw, wiens gesprekken vaak de diepte van een leeg glas hebben, begint te dansen en te zingen “Gbagbo is gepakt, Gbagbo is gepakt”. Vanochtend hoorde ik nog op RFI de getuigenis van een Ivoriaan in Abidjan. Hij was met een groep de wacht aan het houden in hun wijk. Er kwamen pro-Gbagbo militairen die hen meenamen naar het politiebureau. Daar werden ze allemaal gefouilleerd en na…

- Drie uur na de geboorte van onze dochter Celeste begeef ik me in gezelschap van een tante naar mijn schoonouders. De tante draagt een zwart plastic tasje met daarin een po. In die po zit een placenta. Het is de “moederkoek” die mijn dochter negen maanden lang gevoed heeft in de buik van haar moeder. Eigenlijk dus min of meer de bron van het leven van het kind. Volgens traditie moet de placenta daarom met respect behandeld worden en begraven worden op een veilige plaats. Aangezien Grace en ik in een huurhuis wonen, is dat geen optie. Het tweede alternatief zou zijn in de tuin van het huis van de ouders van de vader. Snel heen en weer naar Krimpen aan den IJssel om een placent…

- In Ouagadougou is de brommer veruit het meest populaire vervoermiddel. De stad wordt er werkelijk mee overspoelt! Dat is om verschillende redenen een positieve situatie. Stel je voor als al die duizenden mensen die nu op de brommer door de stad rijden een auto zouden hebben! De uitlaatgassen zouden je doen verstikken in de uren dat je in de file staat. En waar zouden al die auto’s moeten parkeren tijdens een concert, voetbalwedstrijd of kerkdienst? De keuze voor een brommer is logisch voor de meeste mensen. Aanschaf en onderhoud kosten een fractie van de aanschaf en onderhoud van een auto. En de meeste brommers halen een rendement van tussen de 50 en 100 kilometer op 1 liter benzi…

- Zoals je in noordwest Europa zo eens in de zoveel tijd door de griep wordt getroffen, hoort malaria er in tropisch Afrika bij. Donderdag was ik aan de beurt. Met een verstopte neus en een lichte keelpijn werd ik wakker. Op zich vreemd met dit warme weer, maar zo slecht voelde ik me nu ook weer niet, dus met iets minder energie dan normaal, maar met net zo veel enthousiasme als andere dagen naar mijn werk. Bij de lunch is mijn energie-level naar een dieptepunt gezakt en is er iemand begonnen te timmeren in mijn hoofd. Maar ’s middags staan functioneringsgesprekken op het programma en die wil ik per se deze week gedaan hebben. Ik slik ibuprofen, raap de restjes energie bij elkaar e…

- WOENSDAG Een week op de weg kan niet voorbij gaan zonder autopech. Onderweg van Markala naar Ségou horen we ineens wat kletteren in het bestelbusje. Mijn eerste reactie was dat ik hoopte dat het niet mijn bagage was die van het dak gekukeld was. Maar toen ik uit het raam keek, zag ik een uitlaatpijp achter ons op de weg liggen. Tweehonderd meter later komt het busje tot stilstand en de bijrijder gaat op een draf de uitlaat tegemoet. Het is werkelijk de hele pijp van zo’n twee meter en hij komt er mee terug aangezeuld. Bij het busje aangekomen, zie ik dat de uitlaat al eerder met ijzerdraadjes aan elkaar gebonden is. Terwijl ik me afvraag hoe ze hem gaan monteren en hoe laat we verde…

- VRIJDAG Om half zes gaat de wekker. Met frisse tegenzin stap ik onder de koude douche, pak m’n tas en begeef me naar het busstation, waar om 7 uur de bus naar Bobo vertrekt. Vijf uur later komen we (Grâce is een keertje mee) daar aan en m’n collega Eric staat ons al op te wachten. We frissen ons wat op en rusten wat uit in het hotel, voordat ik de technische training bijwoon, die Eric gepland heeft met één van onze “Solaire.Ici!” retailers, Ousman. Het is een training gericht op het installeren van een zonne-systeem. De training is in het Mooré dus veel kan ik er niet van volgen, maar Eric is interactief met de technicien bezig. Ondertussen onderhoud ik me met de r…

- Gehoord op de Ghanese radio: Kojo heeft de overtocht van Senegal naar de Canarische eilanden niet overleefd en om het drama compleet te maken is hij ook nog eens in de hel terechtgekomen. Bij binnenkomst legt de duivel hem de gang van zaken uit. In de hel bevinden zich allemaal heuvels. Iedereen mag zelf uitkiezen op welke heuvel hij of zij tot in het einde der dagen wil verblijven. Eenmaal voorbij de toegangspoort van een heuvel is er echter geen weg meer terug. Voor eeuwig zal je op die heuvel moeten blijven. Kojo kijkt eens rond. Inderdaad ziet hij talloze heuvels. Onderaan de heuvels staan bordjes met de namen van de betreffende heuvels. Het blijkt dat elke heuvel de naam van een…

- Gehoord op de Burkinabè radio: Een Amerikaan, een Fransman en een Burkinabè komen om bij een aanslag. Alle drie hadden ze nogal wat op hun kerfstok en kwamen aldus in de hel terecht. Bij binnenkomst in de hel worden ze verwelkomd door de duivel. Hij wijst hen op de telefoon die naast de ingang hangt. Ze mogen één telefoontje plegen alvorens het hellevuur in te gaan. “Maar,” voegt hij toe, “de meter tikt en jullie worden geacht te betalen.” De Amerikaan belt als eerst naar huis. Hij vraagt naar de situatie in Irak en of Bin Laden al gepakt is. Hij belt niet langer dan 30 seconden aangezien de duivel hem wijst op de meter die al op 300 dollar staat. De Amerikaa…

- Ouagadougou, 1 september 2009. Om 5 uur word ik wakker met een flinke regenbui op de achtergrond. Ik dommel nog wat en om 6 uur bedenk ik me dat het misschien toch wel handig is het raam dicht te doen. Ik sta gelijk op en ga me douchen. Er wacht me namelijk een druk programma. Om 8 uur komt het water nog steeds met bakken uit de hemel en de straat op gaan is geen optie. Dat wordt dus maar administratie doen thuis. Om half 9 valt de stroom uit en om 10 uur is de accu van mijn laptop leeg. Flink balen. Af en toe lijkt de regen af te nemen, maar telkens neemt het weer de vorm van een hoosbui aan. Daar zit je dan opgesloten in huis te balen, omdat je zoveel werk te doen hebt, maar niets ka…

- Voetbal verbroedert, ook in Burkina. Deze dagen is iedereen trots Burkinabé te zijn. Prachtig om te zien. Het is aanstekelijk. Ook ik loop vandaag rond in een Burkina-shirt: nummer 11. Op het moment dat ik dit schrijf is het zaterdagochtend half tien, acht en een half uur voor de aftrap. Ouagadougou is bezeten door voetbalkoorts. Gisteren al hing de stad vol met nationale vlaggen, reden er auto’s rond met vlaggen uit de ramen, en liep één op de vier mensen rond in een versie van het nationale voetbalshirt. “Les Etalons” (de hengsten) zijn hot! In de kwalificatiereeks voor het WK in Zuid-Afrika is er nog geen wedstrijd verloren. Dat resulteerde in een glorieuze eerste p…

- Of eigenlijk, op het vliegveld. Verder ben ik nooit geweest in Libië. Overstappen in Tripoli is altijd weer een avontuur. Twee weken geleden op de heenreis moesten alle passagiers nog op de foto, nu werden we aan het eind van de slurf opgewacht door mannen met witte kapjes voor hun mond. Alle passagiers werd een formulier in de handen gestopt en een zaaltje ingestuurd waar je dat formulier moest invullen. Na enkele onbegrijpelijke vragen over het land van herkomst en het aantal dagen dat ik in Libië verbleven heb (ik heb helemaal niet in Libië verbleven) kwam ik bij wat waarschijnlijk het doel van deze actie was. Of ik de afgelopen twee weken griep, koorts, of hoestbuien gekend heb of met…

- Bussen komen toeterend Bolga, een stad in het uiterste noorden van Ghana, binnenrijden. Uit de ramen hangen jonge mannen en vrouwen in rood-wit-blauwe kleding met rood-wit-blauwe vlaggen. Het zijn de kleuren van de NPP, de regeringspartij in Ghana. Ze gaan naar een groot plein waar later op de dag de presidentskandidaat een toespraak zal houden. Over twee weken zijn er namelijk verkiezingen. In de stad zijn stalletjes verschenen met rood-wit-blauw promotie materiaal. Het schijnt dat diezelfde stalletje een week geleden nog groen-wit-rood-zwarte spullen verkochten, van de grootste oppositiepartij NDC. De mensen in de bussen hebben hun t-shirt niet hoeven kopen. Dat hebben ze gekregen, s…

- De bevolking van Mali is overwegend moslim. Nu is dat op zich niet zo erg. In tegenstelling tot wat sommige mensen willen doen geloven, is er heel goed te leven in een moslimcultuur. Ik voel me hier prima thuis. Toch heb ik zo nu en dan last van moslim-terreur… Tijdstip van handeling is altijd rond 4 uur ‘s ochtends als de oproep tot gebed uit de luidsprekers schalt. Ik heb vaker vlak in de buurt van een moskee gewoond, in Ouagadougou bijvoorbeeld, maar ook tijdens een eerdere periode in Bamako. Soms heb ik dat zelfs als plezierig ervaren. In een lichte roes wakker worden met het monotone gezang van de gebedsoproep op de achtergrond en daarna nog lekker een uurtje kunnen bl…

- Soap-series zijn een populair verschijnsel, ook in Mali. Het ritme van de dag in menig huishouden wordt bepaald door Milagro, Maria, Rosalinda, Barbarita en Pretta, ofwel de hoofdpersonages uit de verschillende latijns-Amerikaanse soaps die dagelijks de revue passeren op één van de twee publieke netten. Het grappige is dat deze soaps kennelijk wanneer ze in het frans nagesynchroniseerd zijn en masse door de verschillende west-Afrikaanse staatstelevisies worden opgekocht en dus in elk franstalig land tezien zijn. In Mali worden series uitgezonden die ik ook in Burkina wel eens gezien heb. Maar ze lopen niet synchroon. Zo liep Milagro in Burkina maanden achter op Mali en loopt “Pre…

- 23 juni: Uitgerekend op de dag dat we een workshop hadden georganiseerd over de mogelijkheden van zonne-energie, en hoe het gebruik daarvan toegankelijk te maken voor de rurale bevolking in Mali, stroomt het water met bakken uit de hemel. Tot nog toe had de regen zich beperkt tot enkele buien in de avond of nacht. Maar vandaag het eerste serieuze werk van het seizoen. Daar sta je dan met je verhaal dat Mali eens moet profiteren van de zon in plaats van er aan te lijden, dat Mali één van de landen is met de gunstigste omstandigheden voor zonne-energie, omdat de zon bijna altijd schijnt… Behalve vandaag dus. Toch zou het een geslaagde workshop worden. In Mali heeft buiten de steden…

- Massontola is een dorp dat geografisch gecategoriseerd kan worden onder de term “middle of nowhere”. Op 125 kilometer ten noorden van Bamako moet je de asfaltweg af en dan is het nog bijna 40 kilometer over een nauwelijks begaanbare zand/rotsweg. Er is zoals in 80% van de Malinese dorpen geen electriciteit en ook geen bereik van een mobiel netwerk. Massontola ligt dus wat geisoleerd. Dat wil echter niet zeggen dat er niets gebeurd. Gedurende het jaar had de plaatselijke school een bekertournooi georganiseerd en na diverse ronden knock-out wedstrijden waren er 2 teams overgebleven. Vorige week zaterdag stonden die 2 teams tegenover elkaar in de finale van de Massontola Cup.…

- Onder het licht van een lantaarnpaal heeft zich een groepje jongeren samengeschoold. Het is 2 uur ’s nachts. Behalve het geluid van kikkers, krekels en enkele zo en dan passerende auto’s is het stil. De jongelui staan of zitten allemaal met hun neus in de schriften en volgeschreven a4tjes. Ze zijn aan het studeren. De één zit hier vanwege het zuchtje wind dat wat verkoeling brengt, de ander om niet afgeleid te worden door broers, zussen of andere familieleden. Weer een ander woont in een buitenwijk van Ouagadougou waar geen elektriciteit is en profiteert van de gemeenschapsverlichting. Er zit er ook eentje bij die eigenlijk barst van de slaap, maar pas om 6 uur ’s och…

- “Hé Vandam, ga je ons weer zomaar voorbijlopen?” Als ik de straat uitloop, zit er elke avond een groepje jongens te hangen en thee te drinken op de open plek op 200 meter van mijn huis. Al een paar keer heb ik een kort praatje gemaakt, maar telkens was ik niet in de gelegenheid op hun uitnodiging in te gaan erbij te komen zitten. Dit keer stem ik in en ik krijg één van de twee stoelen aangeboden. De andere jongens zitten op een houten bankje, behalve Hamadou (? ik moet bekennen dat ik zijn vergeten ben), die kennelijk de oudste of in elk geval de meest gerespecteerde is. Hij zit net als ik, als gast, op een stoel. We krijgen om de beurt, ook weer volgens een hiérarchisch systee…

- Malinezen zijn een apart volk. Tijdens mijn toeristische reis door noord Mali begin dit jaar met mijn vader had ik al een nare smaak overgehouden aan het gedrag van de Malinezen. Die smaak werd eerder deze week bevestigd tijdens de busreis van Ouagadougou naar Bamako. Zodra de we de grens over waren begon ik steeds meer de indruk te krijgen dat werkelijk elke Malinees corrupt is en er begon zich een naar gevoel over mijn komende verblijf tussen de Malinezen te ontwikkelen. Ik had genoeg tijd om dat gevoel te ontwikkelen, want de reis duurde uiteindelijk bijna 24 uur dankzij de talloze Malinese politiemensen en douaniers op de route die allemaal hun zakcentje wilden verdienen. Maar wees…

- Vorige week schreef Jasja Arian op deze site over onlusten in Bobo Dioulasso, de tweede stad van Burkina Faso. De bevolking was in opstand gekomen tegen de gigantische prijsstijgingen van de laatste tijd. De demonstratie liep volledig uit de hand en er zijn talloze vernielingen en plunderingen verricht. Ook in de provinciesteden Banfora en Ouahigouya was het onrustig geweest. Gisteren zou Ouagadougou aan de beurt zijn. In de aanloop naar gisteren was de regering zeer actief in het zoeken naar oplossingen en het creëren van begrip onder de bevolking om onlusten in de hoofdstad te vermijden. (Hetgeen tot schampere conclusies van de mensen om me heen leidde dat vernielingen hier nodig zij…

- - Hé toubabou, geef me een cadeau. Geef me geld, geef me een pen, geef me een schrift. - Hé mijn vriend, waar kom je vandaan? Nederland? Mijn favoriete land. Kijk eens wat voor mooie dingen ik heb. Niet duur. Ook als je het niet nodig hebt, kan je het toch kopen om mij te helpen? Wij zijn immers arm hier. - Heb je de Pays Dogon al gezien? Nog niet? Kom, dan gaan we samen, ik kan je er alles laten zien. - Wil je geen tochtje op de Niger maken? Heel comfortabel, met echte traditionele thee, en zelfs koud bier als je dat wilt. En echte Peulvrouwen met grote gouden oorbellen waar je foto’s van mag maken. Speciaal voor jou omdat ik merk dat je hier in Afrika woont, zal ik een Afrikaa…

- Ik herinner me een les Nederlands op de middelbare school, het ging waarschijnlijk over poëzie, waarin de leraar een opmerking maakte, die me intrigeerde. “Het is de kunst,” zei hij, “om dingen altijd met verse ogen te zien.” Hij bedoelde daarmee dat je je niet moest laten verblinden door gewoonte. Als voorbeeld noemde hij het landschap. Als je de kunst verstaat om hetzelfde landschap telkens te zien alsof je er voor de eerste keer doorheen fietst, vallen je veel meer dingen op en zal je er veel meer van genieten dan wanneer je er op de automatische piloot doorheen fietst met de instelling dat je wel weet hoe het eruit ziet. Het is misschien keukentafel-filosofie en…

- Woensdag was het Tabaski-feest, ofwel het feest van het schaap. Een verraderlijke titel. Voor de schapen was het namelijk allesbehalve feest. De meeste hebben het niet overleefd. Elke moslimfamilie die het zich kan veroorloven, wordt op deze dag geacht een schaap de keel door te snijden en het vlees onder de armen te verdelen. In het Nederlands heet het wel slachtfeest of offerfeest. De Moslims herdenken het moment dat Abraham God wilde gehoorzamen om zijn zoon Isaac te offeren. Iedereen met een beetje religieuze kennis weet dat God op het allerlaatste moment, toen Hij zag dat het goed was, ingreep en genoegen nam met een schaap. Het schaap bij de buren voelde de bui al hangen. Het bee…

- In het laatste Human Development Rapport van het UNDP, dat recent verschenen is, is Burkina Faso gezakt naar de één na laatste plaats. Mali en Niger zijn voorbij gekomen en van alle landen in de wereld is alleen nog in Sierra Leone het menselijke welvaartsniveau lager dan in “het land van de integere mensen”. “Reden voor een feestje” moet de president hebben bedacht. Na twee maanden geleden al uitgepakt te hebben met zijn twintigste verjaardag aan de macht, was dit keer onafhankelijksdag een mooie reden. Al 25 jaar is deze dag niet gevierd, maar nu werd alles uit de kast gehaald. Er was met name een groots defilé in Ouagadougou. Als ik ergens geïrriteerd van kan…

- Zo’n 8 kilometer buiten Kongoussi hebben we een oppervlakte van minstens 40 hectare. Iedereen die daar woont is een oom, tante, neef of nicht: onze grande famille. Maar de echte thuisbasis van ons, de familie Diallo, is Nioro in Mali, maar lang geleden is één van onze grootouders naar Burkina gekomen. In Nioro woonde de familie Diallo. De familie Tall woonde op een steenworp afstand. Hoewel beide families dezelfde etnische achtergrond hebben, namelijk Peul, konden ze niet met elkaar overweg. Wij waren moslims, terwijl de Talls fetischeurs (animisten) waren. De Talls zetten hun fetischen in om de Diallo’s te verjagen. Op een dag, vroeg in de morgen, stuurden de Talls een…

- Vorige week organiseerde Plan Burkina (de Burkinabè tak van Plan International) een gratis concert met in het hoofdprogramma een rits rapacts van West Afrikaanse artiesten die tot de populairsten in hun land behoren. Nu ben ik niet een hele grote fan van rapmuziek, zeker niet als het geplaybackt is (wat hier heel gebruikelijk is bij dergelijke evenementen). Maar het Nederlandse bloed dat door mijn aderen stroomt, zei me: “ach, het is gratis, waarom niet even gaan kijken.” Met een vriend die geen Nederlands bloed heeft, maar dezelfde gedachtengang, omdat hij normaal simpelweg geen geld heeft om concerten te bezoeken, ben ik een kijkje gaan nemen. Ik heb er geen spijt van gehad.…

- “Laat je nooit kleding maken?” Ik heb net een heerlijk bord riz-gras naar binnen gewerkt en ben wat aan het kletsen met de eigenaar van het restaurant. Nou ja restaurant, een keukentje met buiten onder een afdak aan de weg enkele tafels en stoelen. Het lijkt misschien een wat botte opmerking, die zo uit de lucht komt vallen, maar de zin die volgt, maakt zijn bedoeling al een stuk duidelijker. “Ik ben namelijk ook kleermaker.” Ik antwoord dat ik al een kleermaker ken waar ik erg tevreden over ben. Beleefd vraag ik hoe de zaken gaan. “Ca va un peu,” antwoordt de man enigszins teleurgesteld, wat wil zeggen dat het niet goed gaat. Maar dat zeg je niet. Daaro…

- Op 15 oktober aanstaande is het 20 jaar geleden dat Thomas Sankara gestorven is. Slechts 4 jaar heeft hij als president van Burkina Faso in de schijnwerpers gestaan van de Afrikaanse politiek. Maar met zijn revolutionaire ideeën en geëngageerde manier van werken, heeft hij in die korte tijd een populariteit van bijna mythische proporties op weten te bouwen in heel Afrika. “De regering van Burkina Faso doet er al 20 jaar alles aan om de naam Sankara uit de geschiedenisboeken te wissen,” aldus x, een kritische student en overtuigd sankarist met wie ik een biertje zit te drinken. “Dat ze daar nog niet in geslaagd is, bleek wel toen in juni bij een filmfestival ter ere va…