Abessijnse kronieken

  1. Abebe Bikila na 50 jaar herdacht


    - Met de overwinning van Getu Feleke afgelopen zondag op de 42,195 kilometer van Amsterdam werd de invloed van Ethiopische hardloopkanonnen in de mondiale atletiekwereld opnieuw bevestigd. Al 50 jaar draaien atleten uit het voormalig Abessinië mee aan de top van het lange afstandlopen. Een tendens die werd ingeluid door Abebe Bikila: met zijn roemrijke overwinning op de marathon van Rome op 10 september 1960 verbaasde hij miljoenen, eens temeer omdat hij blootsvoets over de Romeinse kasseien draafde. Een halve eeuw na Bikila’s overwinning werden de atleet, zijn triomfen en zijn grote persoonlijke tragedie – hij belandde in 1969 in een rolstoel – dit jaar herdacht; zowel in…

  2. De dans van de natie


    - ‘We willen een bed,’ was het eerste verzoek van onze wachters toen we hier twee jaar geleden kwamen wonen. Ik dacht dat ze een grap maakten: nachtwakers die hun werk slapend doen, is dat niet meer zoiets als een vredesactivist die oorlog voert? Het verzoek van de mannen was alles behalve een grap. In Ethiopië is het criminaliteitsgehalte zo laag dat de bewaking vooral een preventieve werking heeft. De hoge muren rondom de huizen bieden voldoende bescherming. En waar we de meeste buren niet kennen, omdat ze achter die muren verstopt zitten, kennen we de bewakers uit de buurt des te beter. Ze doen de poort open voor hun claxonnerende werkgevers, knippen de heg, groeten je als…

  3. Octoberfesten


    - Afgelopen zaterdag viel de eer te beurt aan het feest der feesten voor – in eerste instantie – de zuid-Duitse volkeren: de Octoberfesten. Het bierfestijn roept vooral de associatie op met potige dames die ontzaglijke bierpullen meetorsen voor uitzinnige feestvierders. Een associatie met drinkgelagen aan uitgestrekte tafels, gemütliche schlagers en onvermijdelijke lederhozen. Wie associeert het feest met Ethiopië en Addis Ababa in het bijzonder? Niemand? Toch vond hier dit weekend een ware concurrentieslag plaats om het meest succesvolle Octoberfest. Van oudsher heeft het Hilton Hotel een patent op het feest. Hun evenement werd groots aangekondigd. En ja, zaterdagochtend al…

  4. We Are The World


    - Ook in Ethiopië is de dood van popicoon Michael Jackson een nieuwsfeit van formaat. Het waren Jackson, zijn dood en zijn muzikale erfenis die de media de laatste dagen domineerden. De meeste Ethiopiërs kennen ‘The King Of Pop’ vooral van het nummer dat hij in 1985 met Lionel Richie schreef: ‘We Are The World’. Het lied werd vertolkt door 45 populaire - met name Amerikaanse - artiesten en bereikte wereldwijd een nummer-1 positie. Jackson was, behalve componist en vertolker, een grote animator achter het lied. Met de publiciteit en het omvangrijke aantal fondsen dat de artiest wist te verzamelen, bracht hij het nodige in het laatje voor Afrika en voor een land als…

  5. Autowasstraat 'De Blauwe Nijl'


    - Hij wordt tot zijn enkels de rivier ingereden – de stoffige terreinwagen. Hij snakt naar een wasbeurt. Eén van de autowassers gaat hem met een emmer water te lijf, een ander boent met zeep en een doek. Of hij de volledige wasbeurt moet hebben? Ja doe maar. De auto heeft flink moeten afzien. Eerst de tocht van Addis Abeba naar het noordelijke Bahir Dar, zo’n 550 kilometer, en daarna ook nog een stoffige rit naar de Blauwe Nijl watervallen. De auto heeft gezelschap van een groot aantal andere wagens, in deze centrale wasstraat van Bahir Dar. Er is water genoeg. Iets verder stroomopwaarts ligt het Tanameer, het grootste meer van Ethiopië. Het wemelt er van de pelikanen en je k…

  6. Op weg naar Rome: Abebe Bikila


    - De Olympische Spelen van 1960 in Rome werden gemarkeerd door een legendarisch optreden van de Ethiopische langeafstandloper Abebe Bikela. Op blote voeten rende de man – die de jaren daarvoor aan het hof had gediend als lijfwacht van Keizer Haileselassie – naar de gouden medaille. Hij was de eerste zwarte atleet uit het Afrikaanse continent die het koningsnummer van de Spelen won en met een tijd van 2 uur 15 minuten en 16 seconden zette hij ook nog eens een wereldrecord neer. De opmerkelijke prestatie van Bikila luidde het begin in van de gouden eeuw van de Ethiopische atletiek. Bijna vijftig jaar na dato zijn het de eigentijdse iconen Haile Gebrslassie en Kenenisa Bekele die…

  7. Happy New Year!


    - ‘Melkam Addis Amet’ en ‘Happy New Year! ’ De nieuwjaarswensen gonzen door de stad. Als buitenstaander zou je kunnen denken dat Ethiopië aan een plotselinge collectieve verstandsverbijstering lijdt. In september nieuwjaarswensen krijgen lijkt even vreemd als kerstmis vieren in februari. Beide gebruiken zijn echter gemeengoed in dit land waar een andere jaartelling geldt dan de gangbare Gregoriaanse kalender die in het Westen gehanteerd wordt. Daardoor kent men hier standaard een dertiende maand en zijn we - met een achterstand van zeven jaar - vandaag in het jaar 2001 beland. Reden voor een feestje. Iedereen is vrij. Het is heerlijk stil in en rondom huis. Ik heb…

  8. In Memoriam: Zimbabwe


    - Het verval van Zimbabwe doet nog het meest denken aan de ruïnes waaraan het land haar naam heeft ontleend: Great Zimbabwe National Monument. Het bouwwerk in het oosten van het land - dichtbij de plaats Masvingo - is 's lands belangrijkste historische attractie. De dikke muren herinneren aan een vergane beschaving die tussen de elfde en de vijftiende eeuw bloeide, ver voor de kolonisatie in 1888. Op de nationale vlag - aangenomen bij Zimbabwes onafhankelijkheid in 1980 - staat een vogel afgebeeld. De beeltenis bevestigt het belang van de ruïnes voor de nationale identiteit: ze werd gevonden in Great Zimbabwe. Ik bezocht de ruïnes tijdens mijn eerste ontmoeting met Zimbabwe. Ik had…

  9. Plakbandauto


    - Op een gegeven moment werd hij onbetrouwbaar – onze Toyota Corolla uit 1989. Door een buurvrouw werd hij al gedoopt tot ‘De Plakbandauto’, omdat de carrosserie-in-verval het niet langer zonder duct-tape kon stellen. Toen we na een rit naar de Ardennen ook nog een spoor van benzine onder de auto aantroffen, was er maar één optie: er moest een andere vierwieler komen. Maar wat te doen met de plakbandauto? De wagen bleek - ondanks haar roestgevoeligheid - een zeer gewild exportproduct. Met regelmaat kreeg Corolla bij stadsbezoekjes briefjes van geïnteresseerde autohandelaren achter haar ruitenwissers. Dezelfde middag nadat ik het nummer op één van de briefjes had gebeld,…

  10. Maan


    - Een jaar geleden werden we in de namiddag gewaarschuwd door een ooievaar die hoog boven het Drentse landschap cirkelde. De weeën dienden zich niet veel later aan en bereikten rond middernacht het punt dat we in de auto stapten om slingerend door weilanden, heide en bossen op weg te gaan naar het ziekenhuis. Hoog boven ons prijkte een witverlichte maan. Zelden zagen we haar zo fel. En terwijl m’n vrouw af en toe een wee wegpufte en ik turend in het donker de wegen volgde, waren we verwonderd over deze nachtelijke verschijning. Nu - rond het uur dat de ooievaar boven onze hoofden klapperwiekerde – lig ik op een operatietafel met naast me een snorrend geluid. Ik onderga een zel…

  11. Schaduwkroniek


    - Ik zie twee jongens op straat liggen: benen op het wegdek en hun bovenlijven op het trottoir. De zon brandt op hun vale kleren. Ze liggen in een broederlijke omarming naast elkaar – verstild in het hectische geroezemoes van de stad. De jongens doen wat veel andere straatkinderen doen: ze hebben de dag geruild voor de nacht en slapen. Wat me zo emotioneert bij het zien van de slapende straatjongens is hun verbroedering - eerder nog dan de ellendige situatie waarin ze zich bevinden. Zij – lotgenoten van de straat - hebben houvast aan elkaar. Ze zullen, net als zoveel andere kinderen hier, vermoedelijk geen eerlijke kans, laat staan een hoopvol perspectief hebben gekregen. Hoo…

  12. Dubbel feest


    - Hoewel Ethiopiërs – in al hun trots - beweren geen Afrikanen te zijn, willen ze voor hun lievelingssport – atletiek - graag een uitzondering maken. Voor de zestiende editie van de Afrikaanse atletiekkampioenschappen stelde Ethiopië zich met verve als gastland beschikbaar en de hoofdstad vormde daarmee het toneel van een vijfdaags sportspektakel dat afgelopen zondag eindigde. Het evenement was in veel opzichten geslaagd te noemen en de verrichtingen van ‘s lands langeafstandlopers zetten een absolute kroon op het toernooi. Gemakkelijk is het niet de prestaties van de atleten te aanschouwen op deze zaterdagavond. De entree is dan wel vrij, maar dit heeft een massale toe…

  13. Het bruine goud der lage landen


    - Dat Nederland een frikadellennatie is, besef je je vooral in het buitenland. Bij gesprekken met Nederlanders in Addis Abeba draait een gesprek over eten al snel uit op De Frikadel. De ontheemde inwoner van de lage landen snakt ernaar. Het water staat hem of haar op de lippen als de koningin der snacks genoemd wordt, laat staan als het summum - De Frikadel Speciaal – ter sprake komt. Frikadellen worden door veel leden van de Nederlandse gemeenschap in Ethiopië gekoesterd. Onder Nederlandse bloemenkwekers blijkt er zelfs een kleine ruilhandel in ontstaan. Ongeveer tien in Ethiopië woonachtige Nederlanders zijn actief in de kweek van met name rozen. Waar wekelijks meerdere vluchten…

  14. Jules van Nazareth


    - Het is weekend en we doen wat de meeste hoofdstedelijke inwoners met een bovengemiddeld bestedingsniveau doen: we ontsnappen aan het stadsrumoer. Het reisdoel wordt Nazret, een klein stadje dat ruim honderd kilometer ten zuiden van Addis Abeba ligt. De naam van de plaats verraadt de christelijke invloeden die in met name de noordelijke en centrale regio’s van het land alom aanwezig zijn en die het land een zekere rijkdom hebben gegeven. Veel Westerlingen zijn zich niet bewust van de rijkdom van Ethiopië. ‘People in Europe think we are only suffering here,’ vertelde een winkelbediende me laatst, ‘they don’t see the richness of the country and the people.…

  15. Een gordijnenwinkel in Piazza


    - Waar je in Nederland een zaak verwacht met twee, wellicht drie bedienende dames achter de toonbank, zitten bij Karabian - dé gordijnenspeciaalzaak in de hoofdstad en gelegen in de drukke wijk Piazza - vijf heren te wachten op clientèle. Dat wachten gebeurt hier in verschillende gedaanten. Rechts op een kruk is een oudere, magere man in stofjas gezeten. Af en toe nipt hij wat cola uit een fles die hij onder de toonbank verborgen houdt. Naast hem zit een man voor zich uit te staren. Hij ontwijkt een begroetende blik van mij, de enige klant in de winkel. In het midden zit een jonge verkoper gekleed in een wit hemd met daaroverheen eveneens een grijze stofjas. Hij heeft al net zo weinig t…

  16. Kuddedieren in Afrika’s diplomatieke hart


    - Met loeiende sirenes rijden ze door de straten, de diplomatenauto’s versierd met nationale vlaggetjes op de neus. Op iedere hoek van de hoofdweg en haar aanvoerroutes zijn militairen met imposante schietijzers geposteerd; ze moeten de hoogwaardigheidsbekleders een veilige doorgang van Bole Airport naar het hoofdkwartier van de Afrikaanse Unie (AU) verschaffen. Gedurende deze dagen van het jaarlijkse topoverleg van de AU, met deze keer als thema Industrial Development in Africa, is heel het centrum ondergeschikt aan de komst van de vele politiek leiders en diplomaten uit voornamelijk Afrika. De grote aantallen bedelaars op straat, de meesten afkomstig uit rurale gebieden, zijn al…

  17. Keizerlijk toilet


    - ‘Sir, you have to buy a ticket please,’ klinkt het fel als Jules en ik bij toeval de trappen oplopen van het Etnologische museum, gevestigd in het paleis van de voormalige keizer Haile Selassie. 20 birr kost het voor buitenlanders om het museum te betreden, voor Ethiopiërs is het 3 birr. Even wennen, zo’n dubbele maat. Gelukkig blijft me het ware rib uit mijn lijf bespaard als ik kan beletten dat Jules een grote aardewerken vaas omgooit. Met een kind in een museum rondwandelen blijkt een behoorlijke beproeving. Vooral als we gaandeweg voorwerpen tegenkomen die Jules interesseren. De keizerlijke slaapkamer, bijvoorbeeld, is iets wat Jules mateloos boeit. Hij is - net…